Nos tempos dos nosos antergos, os gobernos municipais non tiñan carros a motor, dos que ir na procura de recadar os impostos para soster parte dos gastos do concello, daquela había que tentar arranxalo de algún xeito. Por eso impuxéranse outras maneiras para colleitar as taxas coas que poder levar adiante os cativos presupostos.
Así que, nas entradas das cidades e pobos máis importantes, estableceranse uns postos de control, ben chamados “fielatos,” onde se trataba de controlar as mercadorías chegadas maiormente das aldeas; ben fose animais, hortalizas, leña picada e demais, para o que se debería pagar o seu imposto acordado para todaqueles que abastecían os mercados, como para as tendas espalladas pola capital. As miudanzas, levábanas as mulleres a cachola, xa foran os queixos, as balugas de manteiga, ou os anacos de touciño. Os cuxos ían andando xunto coas persoas, as que facian todo o posible loiar na contra da fame que naqueles andares, tamen facia boa falla e apertaba o seu, había que ter moito tino para poder tirar para adiante do carro da vida. De ai que o de gañar uns cartos, facíase abondo complicado, e moitas das veces, víanse case que na obriga, de facer o imposible por burlar aqueles que querían sacarlles o que consideraban seu.
Aquel día, ía para a cidade das murallas, ó Luís do Mazarico, un arroutado aldeán daqueles que non se deixaban esmagar a primeira, quen levaba no carro, unha niñada de porcos, tapados a xeito de teito, cunhes ladreados e un cobertor de trapos. Cando chegou o posto de control, díxolle garda.
_¡ Haber patrón! ¿que declara vostede?.
_A min non se me acusa de nada para ter que declarar- dixo o Mazarico, por facerse un chisco gracioso.
_¡Que! de carallada ¿non?- díxolle o garda mal entrañado.
Pero o do Mazarico que sabia como as gastaban aquelas xentes, faloulle o somelgo.
_Non se poña vostede así…, home, que só era unha chanza- repuxo máis suave o dos porcos- pois nada máis que o que ve.
O garda ollou dentro do carro, e contou as pezas unha por unha.
_¿Non levará por aí algo máis agachado?.- preguntoulle o funcionario
_Non señor- repuxo o vello todo serio- eu…, ende sempre lle fun persoa moito de fiar, e non acostumo a agachar nin chisca, a non se los meus pensamentos, que os levo debaixo da pucha ben quentiños.
_¿ E sempre foi vostede así, tan gracioso?- deixoulle caer o recadador, con cara de non gastalas ala moi boas, e de non querer estar moito polas súas chistadas.
_Sempre que podo si, pois ata o de agora, eso non pagou impostos- engadelle o dos marráns.
_Ande…, ande e marche, que xa me esta a fartar a súa cachaza, e son dous reas por peza- impúxolle o fialeteiro- así que axiña que non temos todo o día.
_¿Tanto? aínda non sei se chegaran a valelo os porcos, será polo salvado que vostede lles achegou- repuxo o do Mazarico.
_Pague, e cale, eu sonlle soamente un mandado, e non fun o que fixo as normas, así que, déixese de lerias, e contribuía coa súa obriga- despuxo o garda do posto.
_Anda María, saca os cartos da faltreiqueira, e dállos a este estirado- dixo polo baixo o Luís- supoño, que se non os vendo, votarame vostede os cartos- pregúntalle o Mazarico, pero ende sobra sabia que esto non ía a ser certo.
_Se non os vende, non lle é problema meu, así que, daquela bótelle terra de toupas, xa que os cartos endexamais voltarán as súas mans- repón o controlador de mercadorías, a vez que daba paso a outra facenda- Veña, o seguinte.
O Luís marchou falando entre dentes, algo que non puído entender o fialeteiro, pero este díxolle ben claro
_Procure non levar nada agachado, que cando salga de posto, voulle estar onde menos agarde, e heino de saber.
_As de saber carallos, que te as de amolar- dixo o do Mazarico polo baixo a vez que se afastaba do posto de control- pero o saco de patacas sigue pasando como sempre muller.
_¡Ai Deus!, mira que se algún día nos pillan- expresa a María toda medosa- ímolas a pagar por todas xuntas.
_Por todas xuntas non muller, daquela soamente pagaremos polas que nos collan, así que déixate de medos, e tira para adiante.
O do Mazarico argallara un alzadeiro, por debaixo do carro, con moito tino, onde agachaba sempre que ía para a cidade de Lugo, e dicir, para o mercado, un saco de patacas que lle saian libre de impostos.
Despois de percorrer toda a tolda de Castela. O chegar a capela de San Roque, topáronse na rúa coa señora Elvira, unha clienta habitual a que rexentaba a tasca da “Tenenta,” alcume que herdara da súa tía, por ter o seu home esta graduación nos gardas de asalto, a que sempre lle deixaban o saco das patacas. Meteron o carro dentro da currada con arcada de pedra, mentres que ela lles pechaba as cancelas para non erguer sospeitas. Nisto que a dona do establecemento, díxolles nun castelán non do noso pais, e dicir como máis refinado, xa que era de Valladolid.
_¿Serán como siempre buenas y de confianza? ¡verdad!.
_!Non ían ser señora! Como que se criaron con nós, e sempre as tratamos de ti, aínda por enriba sempre estivemos aloiñando nelas, vostede ten que saber que nosoutros endexamais a enganaríamos, e cliente de sempre- deixoulle ben sentado o do Mazarico- e tamén lle levamos dous laconciños, que a voa fe, lle son como dous cachos de Ceo, do bos que saen, non llo digo por nada, se non por que me agrada vostede, se lle interesan, por cincuenta reas poden ser seus.
_Lo siento, pero de eso ya é hecho acopio esta mañana, otros paisanos me los an traido- dixo a castelana.
_Que lástima, co ben que iria cos nosos, pero…, que se lle vai a facer.
O de enganala endexamais, estaba por ver, xa que…, nunha ocasión, andibera o rumor, de que todos os que comían na tasca da “Tenenta” andaban lixeiras das calzas, por ter que baixalas cada dous por tres, aínda que os do Mazarico ben o sabían o motivo desta reacción, xa que decidiran vender as patacas, por que antes xa as probaran eles, e sentiran aquel mal nos seus corpos. Así que descargaron as patacas, e cando ían a saír polas portadas, achegáronselles dous gardas coas súas armas regulamentarias o lombo, a preguntarlles os paisaniños, así como moi impositores
_¿E vostedes…, que levan nese carro.
_Levamos porcos para feira- respostoulle o Luís todo enteiro, pero o mesmo tempo con moito tino, para non erguer posibles sospeitas- pero xa pagamos as nosas taxas.
_¿Pódeme amosar o papei?- preguntoulle un dos gardas- ¿ e que están a facer aquí?.
_Viñemos amosarlle os porcos a señora Elvira, por se lle interesaba algún.
Despois de ollar o recibo, díxolle o funcionario- agarden un chisco que agora volto.
Mentres un dos gardas marchou para dentro do local, o outro non lles sacaba o ollo de enriba, pero o que había que enquisar, xa estaba arranxado, xa que a dona do establecemento, era consentidora.
_Non sei por que me da no nariz, de que vostedes aínda agachan algo- díxolles o outro funcionario- pero ándense con tino, que nosoutros sempre lle estamos vixiantes.
_Así o faremos señor garda- dixo a María sen deixarlle tempo a que respostar o Luís.
Saíron pola porta para a rúa, e cando estaban xa lonxe, dixo o Mazarico.
_Ide o carallo, téñovos unha teima que non vos podo ver.
Cando se achegaron o campo da feira, hoxe estación de autobuses, díxolle o do Mazarico a súa muller.
_Quédate aquí, que eu volto de contado, e coida dos marrás, xa sabes o que tes que pedir por eles, e hasta onde che poden regatear, a ver se voto unha mexada e coa mesma, buscar quen nos merque estes lacons.
_Ti anda con tino- díxolle a María, quen seguía co medo no corpo, moi sabedora ela do que pasaba na cidade- non sexa o Demo que te pillen e che metan unha multa.
O Luís do Mazarico levaba os lacos nun saco de esparto, o tempo que ía sostendo a mexada, pero era tanto o apertón que tiña, que por un intre, deulle por soltar os salagres no chan, e achegándose a un recullo, comezou a aliviarse, cando xa estaba preto de rematar, non sei como ollou para recoller os lacóns. ¡Carallo! ¡xa non estaban!, o que faltaba; nisto que ollou pola rúa a parella de gardas que xa viran antes, e o Luís moi decidido, e sen pensalo díxolles.
_Señores gardas, por favor acaban de roubarme dous lacons que tiña aquí preto de min, a ver se puideran facer algo por atopalos.
_¿Así que dous lacons non?, ¿ e vostede non é o dos porcos? se nos dixo que non agachaba nada, ¿como e que arestora levaba dous lacons?- preguntoulle un deles.
_¡Cale por Deus!, aínda por enriba, os lacons eran de meu primo, que mos deixou para que llos levara a casa- dixo o Luís tratando de saír airoso.
Os dous municipais quedáronse ollando para el, o tempo que o facían entre eles, como dicíndose, este quérese quedar con nós, pero os membros da orden, que xa o viran facendo aquelas porcalladas na rúa, dixéronlle.
_¿Non sei se saberá vostede, que o facer augas menores na rúa, e motivo de sanción?, por que vimos como o facía.
O do Mazarico o sentirse descuberto, díxolles.
_Pero se non foi na rúa, so foi nunha beiriña.
_Nin beiriña nin gaitas, vostede está sancionado cunha multa de tres reas por ser tan rancho, e se non paga agora, ben con nós as dependencias municipais, e de gracias que non o collemos cos lacóns, que daquela íanlle saír máis caros que o que lle puideran dar por eles.
O do mazarico, que xa se lle comezara a escarallar o día despois de liscarlle coas patas do porco, aínda por enriba metíanlle unha multa por mexar na rúa. Aquilo xa era abondo, e o ter que pagala daquela mesmo, xa se saia, estaba que mordía.
_Fillos da puta- dicía polo baixo despois de afastarse deles- se vos collo no monte de baixo, íavos a dar eu sanción, non vos quedabades sen unha patada nos collós.
Cando chegou de novo a xunto da súa muller, esta xa se decatou de contado da cara que traia, e que non se atopaba de boas, así que lle preguntou.
_¿E os lacons, xa os vendiches?.
_Os lacons…, os lacons roubáronmos, eso non é todo, aínda por enriba puxéronme unha multa por mexar na rúa- dixo o Luís todo esmorecido.
_Mira que cho dixen ben, ten coidado, so a ti se che ocorren esas cousas- díxolle a María.
_E que me colleron teima os cabróns, e ata que me agancharon non acougaron- di o do Mazarico.
_E voa verdade, os bes do sancristán por onde veñen van, non pagamos polas patacas pero pagaches por mexar- díxolle a súa muller.
_Pero as patacas eran nosas- di o Luís.
_Si, pero como a rúa e deles, ¿ ou non o sabias? tamén eran eses lacóns, a min fodéronme ben, e a ti tocáronche ben os collós.
FIN